Muhadarat Romanı ve Fatma Aliye Hanım

Muhadarat ilk kadın romancımız olan Fatma Aliye Hanım tarafından yazılmıştır. Câlibe kendisinden yaşlı ve çok zengin olan Sâi Bey ile evlenir.Câlibe aslında Süha’ya aşıktır fakat önem verdiği zenginlik Süha’da yoktur.Ahlaklı,herkesi kendi gibi bilen Sâi Bey’in,ölen ilk eşinden olan, Fâzıla ve Şefik adında iki çocuğu vardır.Câlibe özellikle kendi çocukları doğduktan sonra bu iki öksüz çocuğa kötü davranır.Her eziyete susan Fâzıla söz konusu kardeşi olunca susmaz.Komşu konağın sahibesi Münevver Hanım iki öksüze anne kadar yakındır.
Câlibe entrikalar peşinde olan,kötü biridir.Bir süre sonra kalbi tekrar Süha için atar,Süha’yı konakta tutar.Süha ise bir süre sonra en acı biçimde Câlibe’den intikamını alır.Zamanında ret edilen Süha, Câlibe’nin konaktan uzaklaştırmaya çalıştığı kişiye âşıktır.Bu aşk ve Câlibe’nin amaçları Fâzıla ve Mukaddem’in olmasına bir ay kalan düğünlerini bozar.Planlı yapılan tüm kötülüklere evin cariyesi Reftar’da dahil olur.Fâzıla evlendirilerek, Şefik yatılı okula verilerek konaktan gönderilirler.
Fâzıla “madem ileride kocam olacak kişiye âşık olacağım dedim, o zaman kocama âşık olurum” gibi farklı bir düşünceyle evlendirildiği Remzi’ye âşık olur.İlk kez kadın haklarından bahseden,ilk kadın hareketleri savunucusu olan yazar bu noktada bir kadının ilk âşkından vazgeçip tekrar âşık olabileceğini vurgular.Remzi ise Fâzıla’yı sevmez,aldatır.Fâzıla mutsuzdur.Câlibe’nin kötülükleri Fâzıla’yı öyle bir noktaya getirir ki,bu noktada Mukaddem verem olur ve tedavi için romanın üçüncü bölümüne mekan olan Beyrut’a gider.Beyrut’ta başka bir aile ile tanışırız.Orada öyle bir gerçekle karşılaşılır ki finale doğru giden romanda kötüler ettiklerinin,iyiler çektiklerinin karşılığını bulurlar.
Tanzimat Dönemi eserlerinin işlediği konuların neredeyse hepsi Muhadarat romanında işlenirken,kadının irade dışı yaptığı evlilik ön planda tutulan konudur.
Osmanlı konak hayatını ilk kez kadın gözüyle işleyen bu roman tesadüfler zinciri ile kurulmuştur.Bu açıdan realizmden uzak fakat tesadüfler içindeki karakterlerin gerçekçi anlatılması açısından realizme çok yakındır.Düşürülen bir mendil, yıllar sonra bir limanda bir kişinin parmağında görülen yüzük, konağa erken gelen biri olayların akışını belirler.
Hakkında monograf yazılan ilk Türk kadın romancı Fatma Aliye Hanım‘ın bu romanında eğitimli kadın figürü,odalık,halayık gibi mevzular yer alır.
ALINTI
Felâket insanı pişirir.
Güzellik talihe hükmetmez.
Hayal ne kadar iyilik sever ve ne kadar cömerttir.
Bana hiç güler yüz göstermeyen tarihimle uyuşup geçinmek istediğim halde, yine ona yaranamadım.