Sonu ile bana derinden bir ah dedirten tarihi bir roman oldu. Aslında savaşı, gerçekte yaşanan bir savaşın son bölümünü yarı kurguyla anlatırken,roman savaş karşıtıdır.Yazar,hem Rus hem Kafkas halklarına ait gözlemlerini yansıtır.
Hayli cesur, düşmanlarının bile saygı duyduğu, inancına bağlı Hacı Murat, Kafkasların halk kahramanı Şeyh Şamil’in en çok güvendiği yardımcısıdır.Fakat bir fikir ayrılığı yaşayınca ayrı düşerler ve yıllarca Çeçen ile Dağıstan’ın bağımsızlığı için Ruslarla savaşan Şeyh Şamil, Hacı Murat’ın ailesini esir alır.Hacı Murat ise ailesini kurtarmak için çabalar ve bu uğurda Ruslara sığınır.Olaylar Kırım Savaşı esnasında gerçekleşir.Tolstoy Kırım Savaşı’na topçu teğmeni olarak katılmıştır ve roman boyunca gözlemlerini gerçekçi biçimde aktarır.Savaşın karanlık,yıkıcı halini ,insanın hayatta kalma mücadelesini,arkadaşlığı ,savaşın acımasızlığını dramatik biçimde yansıtır. Romanda aynı zamanda manevi bir arayış bulunur.
Çeçen Rus gerilimine tarafsız bakan ve 1896 1904 yılları arasında yazılan roman, yazarın sağlığında yayımlanmaz.
hernevikitap 